Tussen ontbijt en lunch: 'gablec' en 'marenda'

Tussen ontbijt en lunch: 'gablec' en 'marenda'

Een belangrijk gebruik in Kroatië is de maaltijd tussen het ontbijt en de lunch in. In de regio Zagreb en bepaalde delen van Midden-Kroatië heet dat 'gablec' en in het zuiden, langs de Adriatische kust, vanaf Istrië tot aan de regio Dubrovnik heet deze belangrijke sociale instelling 'marenda'. Gablec en marenda zijn een wijd verspreid gebruik net als de bijbehorende gerechten. Het gaat meestal om typische volkse gerechten, vaak wat goedkoper, en meestal iets wat je met een lepel eet en met vers brood dat in het gerecht wordt gedoopt. En als het hoofdgerecht lekker is, dan worden de borden helemaal schoongemaakt met het brood.

 

Populaire restaurants en herbergen hebben vaak aparte menu's voor marenda of gablec die alleen in de late ochtenduren worden geserveerd. Bonensoep met spek, en stukjes ham die na het snijden op het bot overblijven, of met worstjes, en wat minder vaak met droog schapenvlees, is in talloze variaties klassiek voor zowel marenda als gablec.

 

Een gerecht met orgaanvlees, 'tripice' of 'fileki' genoemd, staat op nummer twee op de lijst. Tripice wordt vaker gemaakt van orgaanvlees van het rund, maar soms ook van het lam. Het gerecht heeft zich vanuit de mediterrane streken naar het binnenland verspreid. Tripice met orgaanvlees van de geit zijn zeldzaam en een echt cult-verschijnsel. De stoofpotten 'paprikaš' en goulash staan derde op de ranglijst.

Bakalar
Maja Danica Pečanić

Hoewel er in Kroatië zelf geen kabeljauw wordt gedroogd, is het toch een cult-gerecht onder Kroaten; het is bijna ondenkbaar om kerstavond te vieren zonder stokvis. Hij wordt meestal op vrijdag, bij de marenda (tussen ontbijt en lunch in) geserveerd, vaak in een dikke soep met aardappels en gekruid met knoflook. Er is een witte en een rode variant, afhankelijk van het wel of niet toevoegen van tomaat.

 

Bij de marenda wordt er wijn gedronken, vaak aangelengd zodat de werkdag niet onderbroken hoeft te worden. Witte tafelwijn uit het binnenland, die wat zuurder is, wordt gemengd met mineraalwater en heet dan 'gemišt', of met spuitwater met de benaming 'špricer'. In gebieden bij de zee wordt er gewoon water bij gedaan en zo'n drankje heet 'bevanda'.

Maja Danica Pečanić